De cipiers zien het allemaal overvliegen: smartphones, tennisballen vol verdovende
middelen, pakken cocaïne en zelfs wapens. Het
blijft ook niet bij het overgooien van de goederen: katapulten en drones droppen vaak voorwerpen over de muren heen. Vroeger ging het om individuele dosissen, maar tegenwoordig gaat het voornamelijk over grote bestellingen.

In 2023 werd bekendgemaakt dat men dit wou
aanpakken omdat de Antwerpse gevangenissen dat jaar nog nooit zo’n stijging van de illegale smokkelmethode hadden meegemaakt. Er konden 308 smartphones en 436 pakjes drugs onderschept worden door de cipiers voordat ze de gevangenen konden bereiken.

Elke gedetineerde die de gevangenis binnenkomt, wordt grondig gescreend op verboden voorwerpen. Ook bezoekers moeten telkens een metaaldetector (of meer grondige fouillering) doorstaan. De Wet van 24 februari 1921 betreffende het verhandelen drugs en andere verdovende middelen, bestrafte reeds het binnenbrengen van de voorwerpen.

Enkel het gooien van aangetoond verboden
middelen was tot nu toe strafbaar. En hier is de
oplossing dus nu dat de bewijslast wordt omgekeerd: het overgooien zelf wordt illegaal.
De nieuwe strafbepaling vereist de aanwezigheid van meerdere materiële bestanddelen en van een moreel bestanddeel.

De straf is er een van niveau 1. Dit wil zeggen dat er een geldboete wordt opgelegd aan wie het feit éénmaal pleegt. Wanneer het echter meerdere malen voorkomt, kan er een gevangenisstraf tot 3 jaar voor veelplegers bijkomen.

“Het binnenbrengen zal je nooit
volledig kunnen uitsluiten. Dat is
een utopie. Maar deze
wetgeving zal zeker helpen.”
Chris de Vidts, voormalig gevangenisdirecteur
Bron: Het Kwartier Podcast, S1 afl. 114

De specifiekere bepaling blijkt noodzakelijk om drugshandel in de gevangenis de das om te doen, en bovendien om de veiligheid van de cipiers zoveel mogelijk te garanderen. Een cruciaal moment is de dagelijkse wandeling van de gedetineerden. Hierbij zal de politie dan ook vaker patrouilleren. Het gaat vaak om drugscriminelen die hun handel willen voortzetten binnen de gevangenismuren en via smartphones hun handlangers aansturen.

De plotse stijging in de Antwerpse gevangenissen kwam er na de massa-arrestaties in het Sky ECC-onderzoek in 2021. Dit was een van de grootste politieacties naar georganiseerde criminaliteit en drugshandel ooit. Blijkbaar wensten de gearresteerden binnen de gevangenismuren hun handeltje verder te zetten aan de hand van de hulp van buitenaf. Ook de coronapandemie, die ervoor zorgde dat het bezoek sterk afnam, liet de cijfers van het overgooien sterk toenemen. Maar aan deze ‘luchtpost’ zou met deze nieuwe wetgeving nu dus een einde moeten komen.

Inwerkingtreding pas volgend jaar - wat betekent dit concreet?

De inwerkingtreding van artikel 687 van het Strafwetboek is pas voorzien voor 2026, wat betekent dat de bepalingen van dit artikel tot dan nog niet van toepassing zijn. Concreet houdt dit in dat de huidige wetgeving van kracht blijft en dat gedragingen die door artikel 687 Sw zullen worden gereguleerd of bestraft, op dit moment nog niet onder dat artikel kunnen worden vervolgd. Politie, parket, advocaten en rechters moeten hier rekening mee houden en kunnen het nieuwe artikel pas toepassen vanaf de officiële inwerkingtredingsdatum.

ROTSAERT ADVOCATEN

m.m.v. Camille Stofferis